Waarom is Merz minst populaire Duitse bondskanselier ooit?
In dit artikel:
Friedrich Merz is na precies één jaar als Duitse bondskanselier de minst populaire regeringsleider in de Duitse geschiedenis geworden. Uit een reeks peilingen blijkt dat ongeveer 85% van de Duitsers ontevreden is over zijn beleid. Zijn eerste dag in het parlement, waarin hij bij de eerste stemming geen meerderheid kreeg, vormde een vroeg signaal van wantrouwen dat sindsdien niet is weggewerkt.
Binnenland: beloften versus realiteit
Merz kwam met grote beloften: hervormingen, een draaiendere economie en strakkere migratiecontroles. Die stapels beloftes hebben echter weinig tastbare resultaten opgeleverd. Belangrijke dossiers zoals de gezondheids- en pensioenhervorming zitten nog in een pril stadium of zijn onopgelost. Economische tegenwind, onder andere versterkt door de gevolgen van de oorlog in Iran, heeft verwachtingen gefnuikt. Belastingverlagingen voor bedrijven bleven uit en bureaucratie blijft een structureel knelpunt.
Een groot politiek risico kwam uit zijn eigen begrotingspolitiek. Duitsland kent een strikte 'schuldenrem' (maximaal 0,35% van het bbp nieuwe schuld), waar Merz aanvankelijk nadrukkelijk aan vasthield. Toch keurde zijn regering snel uitzonderingen goed: vrijstelling van een deel van de defensie-uitgaven én een omvangrijk schuldenpakket van circa 500 miljard euro voor infrastructuur, klimaat en digitalisering. Die koerswijziging — na eerder publiekelijk te hebben beloofd de schuldenrem niet aan te tasten — heeft zijn geloofwaardigheid geschaad. Critici stellen dat de bevolking hem deze breuk had kunnen vergeven als er zichtbare vooruitgang was; die ontbreekt tot nu toe.
Coalitieproblemen en leiderschapsstijl
De coalitie van CDU/CSU met SPD vertoont voortdurende interne spanningen. Merz, met een achtergrond als vermogensbeheerder, wordt vaak als top-down en weinig coalitiegericht omschreven: besluiten nemen en verwachten dat die worden uitgevoerd. Dat botst in een parlementaire democratie, en zijn neiging tot onverwachte, onveranderlijk gecommuniceerde besluiten voedt onvrede binnen de regering. Journalisten en analisten merken dat zijn communicatiestijl ook binnenlandse problemen versterkt: hij stal publieke aandacht met grote woorden, maar leverde weinig samenhangende uitvoering.
Buitenlands beleid: diplomatieke blunders en gemiste ambities
Internationaal heeft Merz zich nadrukkelijk willen profileren als sterke kracht tegen autoritaire grootmachten en als hernieuwd zwaargewicht in Europa. In de praktijk leidde zijn directe stijl tot diplomatieke incidenten: opmerking over Brazilië, onjuiste toeschrijvingen aan de Syrische president en recent conflict met de Amerikaanse president na kritiek op de Amerikaanse strategie in Iran. Dat leidde tot bedreigingen van Amerikaanse troepentrekkingen uit Duitsland en onzekerheid over wapenleveringen als Tomahawks. Ook in EU-dossiers liep Merz tegen grenzen aan: in het Euroclear-dossier moest hij uiteindelijk toegeven tegenover Belgische premier Bart De Wever, wat door waarnemers als een zware Duitse nederlaag in Europa werd bestempeld.
Oekraïne en militaire steun
Als oppositieleider had Merz forse wapenleveringen aan Oekraïne aangekondigd, maar als regeringsleider hield hij zich opvallend terug; Duitsland stuurde geen grootschalige, duidelijk traceerbare leveringen waarvan hij eerder had gesproken. Analisten zien dat verschil tussen campagne-retoriek en regeringspraktijk als typerend voor zijn huidige ambtstermijn.
Politieke consequenties: AfD profiteert
De grootste binnenlandse bedreiging voor Merz is de opmars van de radicaal-rechtse AfD. In de peilingen zou de AfD nu op 26–27% staan, rond de 40% in sommige Oost-Duitse deelstaten, en daarmee concurrent nummer één kunnen worden. De CDU/CSU bungelt op ongeveer 22–23%, SPD op circa 12%. Vooral in de deelstaatverkiezingen in september (Saksen-Anhalt, Mecklenburg-Voor-Pommeren en Berlijn) dreigt de AfD grote winsten te boeken; in Saksen-Anhalt is zelfs een absolute meerderheid niet uitgesloten. Dat vergroot de druk op Merz: als de regering geen zichtbare resultaten levert, zou de AfD electorale ruimte krijgen om verder te consolideren.
Wat nu?
Journalisten en correspondenten roepen op tot koerscorrectie: meer teamwerk in de coalitie, realistische communicatie en concrete, voelbare maatregelen voor burgers. Het beeld is dat Merz’ eerste jaar is gekenmerkt door grote woorden, weinig afgeleverde resultaten en diplomatieke blunders — een combinatie die zijn positie verzwakt en de AfD ruimte geeft te groeien. Als hij zijn stijl en prioriteiten niet snel bijstuurt, belooft het tweede jaar van zijn premierschap nog zwaarder te worden.