Van Essen eist van boeren tot 46 procent minder ammoniak, en gaat pas daarna in Brussel om wisselgeld vragen

In dit artikel:

Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) zei maandag na overleg met Europese landbouwministers in Brussel dat Nederland eerst maatregelen moet uitvoeren voordat het in Europa iets kan terugvragen. Achter de schermen bespreekt hij zijn stikstofplan met de Europese commissarissen Christophe Hansen (Landbouw) en Jessika Roswall (Milieu), maar hij wil niet bekendmaken welke tegenprestatie Nederland vraagt.

Volgens het kabinetsplan moeten boeren in 2035 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten dan in 2019. Daarvoor komen uitstootplafonds per bedrijf en mogelijk extra strenge zones rond Natura 2000-gebieden. Handhaving van de plafonds begint in 2035. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwde dat de benodigde inspanning in tien jaar tijd nauwelijks uitvoerbaar is en het verdienvermogen van gezinsbedrijven kan aantasten. Boerenorganisaties, waaronder Agractie, Farmers Defence Force en LTO, noemen de plannen ingrijpend en vrezen dat boerenbedrijven hierdoor verdwijnen.

Van Essen erkent dat het moeilijk uit te leggen is wanneer boeren geen oude stal of installatie mogen vervangen door een aantoonbaar schoner alternatief. Volgens de strekking van het artikel worden boeren daardoor belemmerd om zelf te verduurzamen. Ook de Friese gedeputeerde Abel Kooistra noemde het landelijke pakket onwerkbaar, terwijl Friesland al een eigen plan heeft om de uitstoot met 30 procent te verminderen.

De auteur bekritiseert de gekozen onderhandelingsstrategie: Nederland zou volgens hem eerst concessies doen en pas daarna proberen iets bij Brussel los te krijgen, waardoor het weinig onderhandelingsmacht overhoudt. Daarom wordt gepleit voor een omgekeerde volgorde. Van Essen zou eerst moeten afdwingen dat boeren hun stallen zonder juridisch obstakel kunnen verduurzamen en pas daarna bedrijfsplafonds invoeren. De Tweede Kamer wil bovendien weten wat de minister precies in Brussel vraagt en welke toezeggingen Nederland al heeft gedaan.