PBL: stikstofpakket Van Essen haalt beoogd doel nog niet

In dit artikel:

Het kabinet trekt tot 2035 ongeveer 20 miljard euro uit voor een nieuwe stikstofaanpak. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) verlaagt het uitgewerkte pakket de ammoniakuitstoot in 2035 met circa 40 procent ten opzichte van 2019, terwijl het kabinet een reductie van 42 tot 46 procent nastreeft. Om alleen de ondergrens te halen, is nog 1 tot 2 kiloton extra vermindering nodig. Aanvullende maatregelen rond mest, stallen en natuurgebieden zijn nog niet volledig uitgewerkt of doorgerekend.

Het PBL zegt bovendien dat een ecologische onderbouwing ontbreekt voor de gekozen uitstootdoelen. De percentages lijken vooral te zijn gebaseerd op wat maatschappelijk haalbaar wordt gevonden, niet op wat nodig is voor natuurherstel. Dat is juridisch relevant, omdat het kabinet de huidige wettelijke natuurdoelen wil vervangen door normen voor de uitstoot van sectoren. De bijbehorende spoedwet moet eind oktober naar de Tweede Kamer; eerdere voorstellen kregen kritiek van de Raad van State en de landsadvocaat.

Ook met het nieuwe pakket blijven de bestaande natuurdoelen buiten bereik. Naar verwachting valt in 2035 43 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de kritische depositiewaarde, tegenover een wettelijke doelstelling van 74 procent. Het aantal gebieden dat volledig onder die grens komt, stijgt slechts van ongeveer tien naar veertien van de circa 120 gebieden. Wel verwacht het PBL belangrijke natuurwinst.

Voor boeren blijft een generieke korting op dierrechten de uiterste maatregel als Nederland het landelijke doel niet haalt. Die kan volgens het PBL 5 tot 10 procent bedragen en ook bedrijven treffen die zelf aan hun uitstootnorm voldoen. Vooral melkveehouders staan voor een zware opgave: hun uitstoot per fosfaatrecht moet vrijwel halveren. In zones rond kwetsbare natuur ligt circa 180.000 hectare landbouwgrond. Daarvan gaat ongeveer 9 miljard euro naar gebiedsmaatregelen, naast geld voor bedrijfsbeëindiging en natuurherstel. Het PBL waarschuwt dat de uitvoering in tien jaar zeer zwaar wordt en dat de gevolgen voor individuele bedrijven nader moeten worden onderzocht.