Het stikstofpakket van Van Essen lekt uit: Waarom de beloofde spoedwet een bittere pil verbergt voor de agrarische sector

In dit artikel:

Minister Jaimi van Essen van Landbouw werkt aan een ingrijpend stikstofpakket dat vrijdag naar buiten zou moeten komen, maar vertrouwelijke kabinetsstukken zijn al uitgelekt. Volgens de gelekte plannen kiest het kabinet voor een mix van tegemoetkomingen en harde dwang richting de landbouw, met als doel de stikstofuitstoot juridisch beter vast te leggen en natuurherstel af te dwingen.

Het zwaarste onderdeel is dat rond ongeveer honderd stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden bufferzones van 500 tot 1000 meter komen. Vooral in druk belaste gebieden, zoals rond de Veluwe, zou dat grote gevolgen hebben voor boerenbedrijven in de buurt. Tegelijk wil het kabinet boeren tegemoetkomen door de omstreden Kritische Depositiewaarde (KDW) te schrappen. In plaats daarvan komen er concrete emissiedoelen voor 2035: de landbouw moet dan 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten dan in 2019, terwijl industrie en mobiliteit elk 50 procent reductie moeten halen.

Een hogere stikstofgrens, waar bouw en landbouw al langer op hopen, wordt volgens de stukken pas later verwacht, mogelijk niet voor 2028. Ook zou er een strengere norm voor de veehouderij komen, officieel gekoppeld aan waterkwaliteit. Als sectoren de afgesproken doelen niet halen, kan het kabinet sectorale stikstofplafonds wettelijk vastleggen en bij overschrijding ingrijpen in dier- of fosfaatrechten. Daarmee wil Den Haag een aanpak neerzetten die bij de rechter overeind blijft, maar voor boeren kan dit neerkomen op forse krimp en extra onzekerheid.