Gezinsbeleid onder druk: nieuwe plannen raken families in Nederland en Duitsland

In dit artikel:

In Duitsland wil minister van Financiën Lars Klingbeil het systeem van gezamenlijke belastingaangifte voor gehuwden (Ehegattensplitting) voor nieuwe huwelijken afschaffen. Doel is om de beloning van één-verdienershuishoudens minder aantrekkelijk te maken en zo meer mensen, met name vrouwen, naar de arbeidsmarkt te trekken. Bestaande huwelijken blijven buiten de maatregel, maar stellen met een groot inkomensverschil kunnen straks meer belasting gaan betalen, wat critici bestempelen als een heimelijke lastenverzwaring. De hervorming maakt deel uit van een breder pakket om arbeidsparticipatie te stimuleren en de economie te versterken.

In Nederland groeit de onrust rond gezinsvorming omdat het vruchtbaarheidscijfer met 1,4 kinderen per vrouw historisch laag is en er een plan ligt om het maximumdagloon tijdens zwangerschapsverlof te verlagen. Dat zou jaarlijks tienduizenden zwangere vrouwen minder inkomen opleveren net in een periode met hogere kosten, waardoor Kamerleden vrezen dat gezinnen financieel worden geraakt op het moment dat zij kinderen krijgen. Minister Hans Vijlbrief zegt dat hij niet wil dat de positie van vrouwen verslechtert en noemt de maatregelen noodzakelijk om arbeidsmarkt en sociale zekerheid toekomstbestendig te maken; hij wil ook onderzoeken of verlofregelingen uitgezonderd kunnen worden. Tegelijk zet de regering in op betaalbare kinderopvang, eenvoudiger verlof en het samenvoegen van kinderbijslag en het kindgebonden budget om ouders meer zekerheid te geven.

Het contrast met Hongarije is scherp: daar stimuleert de overheid rechtstreeks gezinsvorming via belastingvoordelen, kwijtschelding van leningen en extra subsidies. De verschillende routes — hervormingen om arbeidsparticipatie te verhogen versus directe financiële prikkels — voeden het debat over welke aanpak op lange termijn het beste het geboortecijfer en gezinswelzijn kan verbeteren.