Duitse veiligheidsdiensten gaan niet meer alleen informatie verzamelen

In dit artikel:

De Duitse regering wil de inlichtingendiensten ruimere bevoegdheden geven om Russische spionage en hybride aanvallen beter te bestrijden. Anders dan diensten als de Amerikaanse CIA, de Britse MI6 en de Israëlische Mossad mogen de Duitse diensten nu vooral informatie verzamelen. Optreden tegen dreigingen is doorgaans aan de politie voorbehouden.

De beperkte rol is een bewuste reactie op de misdaden van de Gestapo en de Stasi, die burgers bespioneerden, politieke tegenstanders uitschakelden en zonder wettelijke waarborgen opereerden. De toegenomen Russische activiteiten sinds de oorlog in Oekraïne hebben Berlijn echter tot een koerswijziging gebracht. Duitsland is een belangrijk logistiek knooppunt voor militaire steun aan Oekraïne en huisvest defensiebedrijf Rheinmetall. In 2024 werd een Russisch plan voor een aanslag op topman Armin Papperger verijdeld.

Volgens het wetsvoorstel mogen de diensten in computers en digitale communicatiesystemen inbreken en systemen van cyberaanvallers uitschakelen. Ook samenwerking met buitenlandse partnerdiensten wordt eenvoudiger. De Onafhankelijke Controleraad, waarin ervaren rechters zitting hebben, moet vooraf toestemming geven. Alleen in uitzonderlijke gevallen mag achteraf toestemming worden gevraagd, binnen drie dagen.

Regeringspartijen steunen de plannen, terwijl burgerrechtenorganisaties en oppositiepartijen vrezen voor misbruik. De regering van bondskanselier Friedrich Merz wil ondanks die kritiek doorzetten vanwege de geopolitieke spanningen. De Bondsdag behandelt de wet waarschijnlijk pas in 2027; beroep bij het Constitutionele Hof kan de invoering verder vertragen. De timing van het voorstel houdt mogelijk ook verband met de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt, waar de AfD in de peilingen voorligt op de CDU.