Claartje Wesselink richt een monument op voor (Parool)journalist Paul Sanders, die al vroeg waarschuwde voor het gevaar van nazi-Duitsland: 'Hij was een duizendpoot, die veel dingen goed kon'

In dit artikel:

Paul Sanders, een Joods-Amsterdamse muziekrecensent en latere Parool-journalist, is dankzij een nieuwe biografie van Claartje Wesselink uit de vergetelheid gehaald. Het boek schetst het leven van een scherpzinnige en vaak eigenzinnige journalist die al vanaf 1933 waarschuwde voor Hitler-Duitsland, zich verzette tegen nazi-sympathieën in de Nederlandse cultuurwereld en in 1936 zelfs tegen de Berlijnse Spelen ageerde.

Sanders, geboren in 1891 in een welgesteld Joods gezin, wilde aanvankelijk violist worden en ontwikkelde zich daarna tot componist en muziekjournalist. Na zijn werk bij Het Volk zag hij als een van de eersten de artistieke waarde van kunstenaars als Piet Mondriaan. Toen de bezetter in 1940 Joodse journalisten opzijzette, nam hij ontslag. Tijdens de oorlog overleefde hij drie jaar ondergedoken in Amsterdam, gesteund door vrienden en zijn tweede vrouw Hilde, terwijl hij in het verzet meeschreef voor De Vrije Kunstenaar.

Direct na de bevrijding ging Sanders aan de slag bij Het Parool. Eerst werkte hij aan de kunstredactie, daarna vertrok hij in 1947 naar New York als correspondent, waar hij tot 1962 verslag deed en daarmee de eerste Nederlandse VN-verslaggever werd. Daar verschoof zijn aandacht van kunst naar politiek: hij bekritiseerde het Nederlandse koloniale beleid, sprak invloedrijke diplomaten en probeerde vanuit de Verenigde Naties zelfs de Nederlandse koers te beïnvloeden.

Wesselink laat zien dat Sanders niet alleen journalist was, maar ook bestuurder, opiniemaker en brugfiguur tussen Amsterdam, het verzet en de internationale politiek. Zijn loopbaan raakte versnipperd en hij voelde zich in Nederland vaak miskend, mede door de naoorlogse restauratie en het uitblijven van echte veranderingen. Het boek probeert hem alsnog de plaats te geven die hij volgens de auteur verdient.